Zaloguj się

Nie pamiętam hasła
Nie masz konta? Załóż je

Zarejestruj się

Masz już konto? Zaloguj się

Dziękujemy za dodanie zdjęcia

Twoje zdjęcie zostało poprawnie dodane do forum

Zamknij

Dziękujemy za dodanie zdjęcia

Dostę do strony tylko dla zalogowanych

Jeśli posiadasz konto na portalu - zaloguj się, jeśli go nie posiadasz zarejestruj się.

Zmień hasło

Edytuj profil

Zdjęcie profilowe

Informacje

Login
Hasło********Zmień
Imię i nazwisko
Typ konta
E-mailEdytuj
UlicaEdytuj
Nr. DomuEdytuj
MiastoEdytuj
Kod PocztowyEdytuj
Strona wwwEdytuj
TelefonEdytuj

O użytkowniku

Informacje o koncie

Data rejestracji
Data subskrypcji
Ostatnie logowanie

Ustawienia i prywatność

Ukryj dane osobowe dla zalogowanych użytkowników
Pokaż mój profil niezalogowanym użytkownikom

Jeleń (Cervus elaphus)

Marcin Nawrocki

Charakterystyka/ morfologia

Jeleń (Cervus elaphus)

Systematyka
rząd: Parzystokopytne - Artiodactyla
rodzina: Jeleniowate - Cervidae
gatunek: Jeleń (Cervus elaphus)

Charakterystyka/ morfologia
W populacjach jelenia szlachetnego który występuje w Polsce wyróżnia się kilka typów: jeleń bieszczadzki (największy i najsilniejszy), jeleń mazurski, jeleń wielkopolski i jeleń pomorski.Jeleń może u nas osiągać 2,5 m długości i wysokości w kłębie do 1,5 m. Waga dużego jelenia dochodzi do 350 kg , maksymalnie 497 kg. Pokryty jest krótkim i przylegającym włosem. Sierść jest w zimie siwobrunatna, a w lecie rdzawobrunatna, wierzch głowy, szyja, podbrzusze i nogi są barwy ciemniejszej od reszty ciała. Ogon dochodzi do 15 cm długości. Jelenie mają bardzo dobry węch i słuch. Wszystkie podgatunki jelenia charakteryzują się dużym porożem o okrągłym pniu i dużej liczbie odrostków. Poroże zrzucane jest w połowie zimy i odrasta wczesną wiosną, osiągając największe rozmiary na początku lata u około 10-letnich osobników. Liczba odnóg i masa poroża zwiększa się z wiekiem jelenia do 10-14 roku życia, u starszych osobników maleje. Byk, u którego nie wykształciło się poroże, nazywany jest mnichem. W Polsce wyraźnie zróżnicowanie wagi wieńca występuje między jeleniami karpackimi i mazurskimi a resztą populacji. Byki z Karpat i Mazur mają przeważnie cięższe poroże 6-12 kg, a pozostałe w granicach 3,5-8 kg. Zdarzają się jednak wyjątki. Samica, zwana łanią, poroża nie ma.

Biotop/ preferencje pokarmowe
Jelenie bytują w dużych kompleksach leśnych, raczej nie mniejszych niż 1000 ha, o drzewostanie mieszanym liściasto- iglastym jak i jednolitym iglastym z dostępem do wody. Z uwagi na rozłożyste poroże unikają terenów gęsto zakrzewionych. Lubią spokój i dlatego na ostoję obierają miejsca, w których nie są niepokojone przez człowieka. Nie lubią także towarzystwa większego stanu saren, przyzwyczajają się jednak do hałasów wywołanych przejeżdżającymi samochodami pociągami a nawet do huku wybuchów w kamieniołomach. Z natury są zwierzętami dziennym, ale pod wpływem czynników zewnętrznych (obecność drapieżników, ludzi) zakłócających jego spokój i poczucie bezpieczeństwa prowadzą głównie nocny tryb życia, w dzień ukrywając się w leśnych gęstwinach. Jelenie jest roślinożernymi przeżuwaczami. Rozpoczynają żerowanie po zmierzchu, a nad ranem wracają do swojej kryjówki. W ciągu dnia żerują w miejscach, w których nie wyczuwają żadnego zagrożenia. Jelenie śpią tylko 60-100 minut na dobę. W lecie żywią się głównie trawą i ziołami, które stanowią 70% ich karmy. Zjadają również chętnie młode pędy drzew, zarówno iglastych jak i liściastych, oraz krzewów, grzyby, jagody a także korę drzew: topoli, wierzby, osiki, sosny. Żerują najczęściej w drągowinach i na polanach leśnych, na rowach śródleśnych i na zarośniętych duktach. Poza lasem żerują na przyleśnych łąkach i w uprawach polnych: owies, saradela, koniczyna, kartofle. W lipcu bardzo chętnie żerują na niedojrzałym owsie i na kartofliskach. Żywią się także w tym czasie jagodami i owocami drzew, takimi jak bukiew, żołędzie, kasztany, dzikie jabłka oraz bardzo chętnie zjadają zwiędłe liście jesionu. W zimie żywią się wrzosem, borówką, jeżynami, malinami, suchą trawą, gałązkami drzew, krzewami a także korą drzew. Żerują również na oziminach. W korze znajdują garbniki i wapno oraz fosfor potrzebne na budowę poroża i kośćca.

Rozwój osobniczy
Prowadzą stadny tryb życia, łącząc się w chmary. Rozpadają się jedynie na czas rui, który przypada na lipiec i sierpień. W tym czasie byki są bardzo nieostrożne – szukając łani przemierzają duże odległości. Okres godowy jeleni – rykowisko, trwa od połowy września do połowy października, jednak najintensywniejszy okres zajmuje zaledwie dwa tygodnie. Nie bez znaczenia jest tu pogoda – najlepiej bezwietrzna i chłodna, wysokie temperatury, deszcz i wiatr osłabiają rykowisko. W tym czasie łanie w rui wabią byki, a byki wyruszają na poszukiwania. Byk, który zgromadzi łanie w chmarę nazywa się stadnym . Pilnuje on, aby żadna z łań nie oderwała się od chmary, nawet podczas żerowania. Broni także swoich łań przed innymi bykami, najpierw strasząc, a ostatecznie decydując się na starcie. Byki, szczególnie podczas rykowiska, korzystają z kąpieli błotnych w tzw. kąpieliskach. Następnie ocierają się o drzewa (malują), w celu pozbycia się od pasożytów. Chmarę zawsze prowadzi łania licówka z cielakami, za nią podążają łanie z z cielakami i łanie bez cieląt. Dopiero w znacznej odległości za nimi idzie byk. Łania nosi młode przez 234 dni. Poród przypada na maj-czerwiec. Kiedy tylko młode są zdolne do wędrówki za matką, co następuje po kilku dniach od narodzin, razem z nią dołączają do stada. Żółtawobiałe plamki na bokach i grzbiecie młodych zanikają jesienią. Cielęta żywią się mlekiem matki przez 8-10 miesięcy, pozostając przy niej do trzeciego roku życia. Byki i łanie osiągają dojrzałość płciową w drugim roku życia, ale do rozrodu przystępują zwykle samce powyżej 5 roku życia. Łanie rodzą pierwsze młode w wieku 3 lat. żyją średnio 12- 15 lat, maksymalnie do 23 lat.

Status gatunku
Jeleń szlachetny w Polsce jest zwierzyną łowną z okresem ochronnym. Na jelenie byki polować wolno od 21 sierpnia do końca lutego, na łanie od 1 października do 15 stycznia, natomiast na cielaki od 1 października do końca lutego (rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne z 16.03.2005 r.) Przepisy wykonawcze polskiego prawa łowieckiego zakazują strzelania do licówki podczas polowania.

Przygotowała: Wanda Kula